Kıbrıs Cumhuriyeti — Zürih ve Londra | Diplomasi Tarihi

İki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşu ve Türkiye-Yunanistan-Britanya garantörlüğü.

Arka Plan

Kıbrıs’ta Rumların Yunanistan’a bağlanma (Enosis) talebi ile Türklerin taksim talebi çatışır. Britanya sömürgesinden çıkış için Türkiye, Yunanistan ve iki toplum bir uzlaşı arar.

Temel Mesele

Enosis isteyen Rumlarla güvenlik isteyen Türkler, garantörlük temelinde tek bir devlette bir arada yaşayabilir mi?

Gündem

Bağımsız iki toplumlu cumhuriyet
Anayasal güç paylaşımı (Cumhurbaşkanı Rum, Yardımcı Türk)
Garantörlük (Türkiye-Yunanistan-Britanya)
Enosis ve Taksim’in yasaklanması
İngiliz üsleri

Taraflar ve Konumları

Türkiye

Kıbrıs Türklerinin güvenliğini ve garantörlüğü ister.

🎯 Garantör ol · Türk haklarını anayasaya bağla · Enosis’i engelle

Yunanistan

Rum çoğunluğun haklarını ister, Enosis’ten zorla vazgeçer.

🎯 Rum haklarını koru · Garantör ol

Kıbrıslı Rumlar (Makarios)

Enosis idealini taşır ama bağımsızlığa razı olur.

🎯 Çoğunluk yönetimi · Bağımsızlık

Kıbrıslı Türkler (Küçük)

Güvence ve siyasî eşitlik ister.

🎯 Siyasî eşitlik · Güvenlik

Britanya

Üslerini koruyup sömürgeden çıkmak ister.

🎯 Egemen üsleri koru · Çatışmadan çık

Tarihsel Sonuç

Kıbrıs Cumhuriyeti 1960’ta kuruldu; Türkiye-Yunanistan-Britanya garantör oldu. Ancak güç paylaşımı 1963’te çöktü; 1974’e uzanan kriz başladı. Garantörlük bugün hâlâ tartışılır.

Kaynaklar: [1]

Sıkça sorulan sorular

Kıbrıs Cumhuriyeti — Zürih ve Londra nedir?: İki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşu ve Türkiye-Yunanistan-Britanya garantörlüğü.
Kıbrıs Cumhuriyeti — Zürih ve Londra ne zaman yaşandı?: 1959–1960
Kıbrıs Cumhuriyeti — Zürih ve Londra hangi tür bir diplomatik süreçti?: Barış Konferansı