Sykes-Picot — Orta Doğu’nun Gizli Paylaşımı | Diplomasi Tarihi

1. Dünya Savaşı sürerken Osmanlı Arap topraklarının İngiliz-Fransız gizli paylaşım planı.

Arka Plan

Osmanlı henüz savaşırken Britanya ve Fransa, savaş sonrası Arap topraklarını gizlice paylaşır. Aynı anda Araplara bağımsızlık (McMahon), Yahudilere "millî yurt" (Balfour) sözü verilir — çelişkili taahhütler.

Temel Mesele

Aynı topraklar üç farklı tarafa vaat edilmişken bu çelişki nasıl yönetilecek — ve Araplara verilen söz tutulacak mı?

Gündem

Suriye-Irak-Filistin’in nüfuz alanlarına bölünmesi
Araplara verilen bağımsızlık sözü
Filistin’in uluslararası statüsü
Petrol ve demiryolu hatları

Taraflar ve Konumları

Britanya (Mark Sykes)

Irak petrolü, Filistin ve Hint yolunu güvenceye almak ister.

🎯 Irak/Filistin nüfuzu · Süveyş-Hint hattını koru

Fransa (Georges Picot)

Suriye-Lübnan üzerindeki tarihî iddiasını ister.

🎯 Suriye/Lübnan’ı al

Rusya (Çarlık)

Boğazlar ve Doğu Anadolu’da pay ister (devrimle çekilecek).

🎯 Boğazlar/Doğu Anadolu

Arap Liderleri (Şerif Hüseyin)

Bağımsız bir Arap devleti vaadiyle Osmanlı’ya isyan etti.

🎯 Bağımsız Arap devleti

Tarihsel Sonuç

Bolşevikler 1917’de anlaşmayı ifşa etti. Savaş sonrası manda sistemi (Suriye-Lübnan Fransa’ya, Irak-Filistin Britanya’ya) bu planın izini taşıdı. Araplara verilen söz tutulmadı; Orta Doğu’nun bugünkü sınırları ve sorunları büyük ölçüde buradan doğdu.

Kaynaklar: [1]

Sıkça sorulan sorular

Sykes-Picot — Orta Doğu’nun Gizli Paylaşımı nedir?: 1. Dünya Savaşı sürerken Osmanlı Arap topraklarının İngiliz-Fransız gizli paylaşım planı.
Sykes-Picot — Orta Doğu’nun Gizli Paylaşımı ne zaman yaşandı?: 1916
Sykes-Picot — Orta Doğu’nun Gizli Paylaşımı hangi tür bir diplomatik süreçti?: Kriz